ما كلّف : « ما » اسم موصول و مبتدا است و جمله « فكلّ علمه » خبر آن است . الإقرار : فاعل « أغناهم » است . علما : تمييز است كه در معنا ، مفهوم فاعل را دارد . رسوخا : مفعول دوم « سمّى » است . شرح و تفسير روايت شده كه كسى از امام عليه السّلام خواست ، خداوند را آن‌گونه كه مىبيند ، توصيف كند . امام عليه السّلام بر فراز منبر رفت و اين خطبه را خواند . اين خطبه را خطبه « أشباح » به معناى اشخاص ناميده‌اند . خطبه با ستايش خداوند شروع مىشود : « الحمد للّه الّذي لا يفره المنع و الجمود و لا يكديه الإعطاء و الجود » در يكى از حكمتهاى نهج البلاغه آمده است : « ثروت با هزينه كردن كم مىشود و دانش با در اختيار ديگران گذاشتن زياد مىشود . » « 1 » اين‌گفته ، درباره ما « ممكنات » صادق است كه هر چيزى را از راه اسباب و مقدمات آن به دست مىآوريم و اما خداوند كه آفريدگار همه اشيا از هيچ است ، چنين نيست . ( إذ كلّ معط منتقص سواه ) هر كسى با انفاق از ثروتش كاسته مىشود ؛ چرا كه ثروت را دانه‌دانه و كم‌كم به‌دست آورده و به همين شيوه ممكن است كم شود ؛ اما خداوند يگانه براى رسيدن به چيزى تنها كافى است به آن دستور وجود بدهد . ( و كلّ مانع مذموم ما خلاه ) و خداوند از ترس تهىدستى بخل

--> ( 1 ) . « و المال تنقصه النّفقة و العلم يزكوا على الإنفاق » حكمت : 146 .